Vrijheid, bewustzijn en neurowetenschap. Bestaat de vrije wil?
Lezing in de Maand van de Filosofie – 21 april 2010
Het Soeterbeeck Programma en de Faculteit der Filosofie organiseren in de Maand van de Filosofie vier publiekslezingen over Vrijheid. Marc Slors spreekt in de derde lezing over de vraag of de vrije wil wel bestaat. Slors verdedigt het idee van een onbewust zelf en daarmee de stelling dat neurowetenschappen onze vrijheid in veel mindere mate bedreigen dan doorgaans wordt gedacht. De lezing vindt plaats op woensdag 21 april 2010 van 20.00 -21.30 uur in de Aula van de Radboud Universiteit Nijmegen, Comeniuslaan 2.
Na de lezing volgt een gesprek met Derek Strijbos, hij doet onderzoek naar de aard van onze dagelijkse mentalistische beschrijving van elkaar (‘folk-psychology’) en de consequenties die conclusies over de status daarvan hebben voor ons concept van ‘mind’ en ‘persoon’.
Prof.dr. Marc Slors is hoogleraar Cognitiefilosofie, hij werkt aan een (neuro-fenomenologische) theorie over de ‘eenheid van lichaam en geest’.
Vanaf de jaren 80 laten steeds meet neurowetenschappelijke studies zien dat niet onze bewuste beslissingen maar onbewuste hersenprocessen ons handelen bepalen. Kort samengevat is de conclusie die vrij algemeen uit dit onderzoek getrokken wordt dat de vrije wil niet bestaat. Ondanks het feit dat deze conclusie breed gedragen wordt, is er hier toch sprake van een tamelijk grote gedachtensprong: uit feiten over de rol van bewustzijn worden conclusies getrokken over vrijheid. Om te bepalen of neurowetenschappen echt laten zien dat wij niet vrij zijn, moeten we dus achterhalen waarom deze sprong zo ‘natuurlijk’ voelt.
De schijnbaar dramatische conclusies uit de neurowetenschappen hangen samen met het feit dat we onszelf identificeren met ons bewustzijn. Die denkgewoonte heeft belangrijke filosofische wortels in de 17e eeuw; maar ze is allesbehalve logisch dwingend. Slors verdedigt het idee van een onbewust zelf en daarmee de stelling dat neurowetenschappen onze vrijheid in veel mindere mate bedreigen dan doorgaans wordt gedacht.
Vrijheid is voor velen het allerhoogste ideaal. Tegelijkertijd kan onbegrensde vrijheid leiden tot egoïsme en hufterigheid. Maar wat verstaan we eigenlijk onder vrijheid? Ben je nog wel vrij als je deel uitmaakt van een groep? In hoeverre bepaal je zelf wat je wilt? Wat is de prijs van economische vrijheid? Wordt vrijheid niet enorm overschat?
In de Maand van de Filosofie geven wetenschappers van de Radboud Universiteit Nijmegen hun visie op vrijheid in lezingen, interviews en discussies.
Deelnemen
Deelname € 7,50 | medewerkers en alumnipashouders RU € 5,- | studenten RU gratis
Meer informatie en inschrijven op www.ru.nl/maandvandefilosofie. Bij verhindering blijft de betalingsverplichting bestaan. Informatie: info@soeterbeeck.ru.nl | (024) 361 55 55 | www.ru.nl/sp
Volgende lezing:
28 april 2010, Vrijheid en eerlijkheid. Kan politieke vrijheid zonder oneerlijkheid?
Marcel Wissenburg is hoogleraar Politieke theorie, Visiting Professor aan Keele University (UK) en adviseur van de Teldersstichting, het wetenschappelijke bureau van de VVD.
Meer info: www.ru.nl/maandvandefilosofie
Denken als vrijheid. Kan filosofie tot vrijheid leiden?
Lezing in de Maand van de Filosofie
Het Soeterbeeck Programma en de Faculteit der Filosofie organiseren in de Maand van de Filosofie vier publiekslezingen over Vrijheid. Gert-Jan van der Heiden spreekt in de eerste lezing over Denken als vrijheid. Kan filosofie tot vrijheid leiden? De lezing vindt plaats op woensdag 31 maart 2010 van 20.00 -21.30 uur in de Aula van de Radboud Universiteit Nijmegen, Comeniuslaan 2.
Gert-Jan van der Heiden is universitair docent Metafysica en kenleer aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij doet onderzoek op het gebied van de hermeneutiek, deconstructiedenken en hedendaagse ontwikkelingen in de Franse filosofie.
Vanaf haar oorsprong in Griekenland heeft de wijsbegeerte zichzelf begrepen als vrijheid en bevrijding. Hoe kan dit motief in de hedendaagse fenomenologische hermeneutiek teruggevonden worden?
Plato’s grotparabel is één van de meest bekende tekstfragmenten uit zijn dialoog De staat waarin de wijsbegeerte zichzelf voorstelt als een vorm van bevrijding. Wat is de betekenis van de vorm van dit fragment? Het is geen redenering waarin het bevrijdende karakter van de filosofie wordt bewezen, maar een verhaal waarin dit karakter wordt voorgesteld. Waarom doet Plato dit en wat betekent dit voor de aanspraak op de wijsbegeerte om ons te bevrijden van illusies en van de loutere schijn? Deze vragen beantwoordt Van der Heiden door te kijken hoe het motief van vrijheid en bevrijding in de hedendaagse wijsbegeerte en in het bijzonder in het werk van Paul Ricoeur begrepen wordt. De eerste stap om ons te bevrijden van illusies is gelegen in het vermogen van de mens om door het vertellen van verhalen de ruimte van zijn verbeelding te vergroten.
Vrijheid is voor velen het allerhoogste ideaal. Tegelijkertijd kan onbegrensde vrijheid leiden tot egoïsme en hufterigheid. Maar wat verstaan we eigenlijk onder vrijheid? Ben je nog wel vrij als je deel uitmaakt van een groep? In hoeverre bepaal je zelf wat je wilt? Wat is de prijs van economische vrijheid? Wordt vrijheid niet enorm overschat?
In de Maand van de Filosofie geven wetenschappers van de Radboud Universiteit Nijmegen hun visie op vrijheid in lezingen, interviews en discussies.
Deelnemen
Deelname € 7,50 | medewerkers en alumnipashouders RU € 5,- | studenten RU gratis
Meer informatie en inschrijven op www.ru.nl/maandvandefilosofie. Bij verhindering blijft de betalingsverplichting bestaan. Informatie: info@soeterbeeck.ru.nl | (024) 361 55 55 | www.ru.nl/sp
Volgende lezingen:
7 april 2010, Wat doen ze me nou? Wie bepaalt wat je doet?
Jan Bransen is hoogleraar Filosofie van de gedragswetenschappen. Hij heeft internationaal uitgebreid gepubliceerd op het terrein van autonomie, zelfkennis, praktische redenering en vrij handelen.
21 april 2010, Vrijheid, bewustzijn en neurowetenschap. Bestaat de vrije wil?
Marc Slors is hoogleraar Cognitiefilosofie. Hij werkt aan een theorie over de eenheid van lichaam en geest.
28 april 2010, Vrijheid en eerlijkheid. Kan politieke vrijheid zonder oneerlijkheid?
Marcel Wissenburg is hoogleraar Politieke theorie, Visiting Professor aan Keele University (UK) en adviseur van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD.
